"Загас буруу наадуулдаг" ТВ

Монголын анхны хувийн чөлөөт телевиз гэдгээрээ ихэд бахархан нэрийн рекламаа гэрийн хойморт минь дуурсгадаг 25-р суваг телевиз эвийн хоёр загасыг хувийн юм шиг буруу “наадуулсаар” удлаа. 25-ын тоог холбон хийсэн логоныхоо дунд төрийн соёмбоны толгойг хавчуулмар болохдоо загасыг нь нар буруу “наадуулсан” нь хувийн чөлөөт гэдэг утгаа хуульчилж байгаагийнх уу, аль эсвэл алмай болгоомжгүйнх үү?

Монголын ард түмний эрх чөлөө, Монгол төрийн тусгаар тогтнолын бэлгэ тэмдэг болсон Соёмбоны:

-Гал нь мандан бадрах хөгжихийн бэлгэдэл.

-Дөлний гурван хәл нь ард тvмний өнгөрсөн, одоо, ирээдvйн хөгжил цэцэглэлтийг бэлгэддэг

-Дөлний доор байрлах нар, cap нь мөнх тэнгэрийг төлөелсөн батжин мөнхрөхийн бэлгэдэл. Дөл, нар, cap нийлээд Монгол улс vvрд мандан бадрахыг төлөөлнө,

-Гурвалжин дvрс нь жад сумны гилбэрийг дvрсэлсэн бөгөөд vзvvр нь доош чиглэсэн нь дайсныг дарах гэсэн далд утгатай

-Тэгш өнцөгт дvрс тэмдэгт нь хуягийн ялтсыг дvрсэлсэн. Шулуун шударга, бөх бат журамтай гэсэн утга илэрхийлдэг.

-Арга билгийн хоёр загас нь өдөр шөнийн цагт нүдээ аньдаггvй, vр мөн ихтэй амьтан хэмээн сонор соргог, өнөр өтгөн байхыг бэлгэддэг.

-Соёмбын хажуу талын босоо дөрвөлжин тэмдэгтээр хэрмийг дvрсэлдэг бөгөөд Монголын ард тvмэн эв нэгдэлтэй, төмөр хэрмээс ч бат бөх гэсэн утга санааг хадгалдаг ажээ.

Дэлхийн хамгийн эртний хүн Монголоос олдсон уу?

“Mongolanthropus” хэмээх нэрээр дэлхийн шинжлэх ухаанд нэрлэгдээд байгаа Homo erectus-ын толгойн ясны үлдэгдэл нь Монгол орны нэн эртний түүхийн шинжлэлд чухал олдвор болсон ба тэр нь он цагийн хувьд магадгүй Бээжингийн хэмээн нэрлэгдсэн хүний яснаас ч өмнөх үед холбогдож болох талаар урьдчилсан дүгнэлт гараад байна.
Хэрвээ энэ таамаглал албан ёсоор батлагдвал Монгол улсын нутаг дэвсгэр дээр эртний хүн амьдарч эхэлсэн хэмээн үздэг он тооллыг түүнээс ч өмнө болгон урагшлуулах бөгөөд Төв Азид, тэр тусмаа Монгол нутагт дэлхийн анхны хүмүүс амьдарч байсныг нотлох томоохон нээлт болох юм. Эртний хүний толгойн ясны энэхүү үлдэгдэл нь Хэнтий аймгийн Норовлин сумын нутаг дахь Салхитын хөндий хэмээх газраас 2006 онд олдсон билээ. Тухайн олдворын талаар ШУА-ын Археологийн хүрээлэнгийн захирал, доктор Д.Цэвээндорж судлаач Ц.Амгалантөгсийн хамт “Нэн эртний монгол хүн буюу Mongolanthropus” хэмээх судалгааны бүтээл бичиж дэлхий дээрх нэн эртний хүний талаарх судалгаанд Монголын талаас үнэтэй хувь нэмрээ оруулсан байна.
Хятад улсаас олдож “Бээжингийн” хэмээн нэрлэгдсэн эртний хүний яс одоогоор олдоод байгаа археологийн дурсгалаас дэлхийн хамгийн эртний хүнд тооцогддог юм.

Хүннүгийн язгууртнууд Монголын археологчдын өөдөөс салаавч гаргажээ

Археологийн салбарт салаавч судлал хэмээх нэгэн салбар судалгаа үүсээд байна. Дундговь аймгийн нутаг дахь Бага газрын чулуу хэмээх газарт байсан Хүннүгийн үеийн булшинд малтлага хийсэн археологичдын нүдийг бүлтийлгэсэн содон олдвор гарсан нь салаавч. Гарыг нь салаавч гарган оршуулсан олон булш байжээ. Эндээс үүдэн салаавч нь эсрэг биш харин ч эерэг утгатай байж болзошгүй гэсэн дүгнэлтэд хүрээд байгаа юм байна. Судлаачдын урьдчилан таамаглаж байгаагаар салаавч үзүүлэх нь мэндлэх хүндлэх ёсны нэг хэсэг байж магадгүй гэнэ. Одоо ч салаавч гарган мэндэлдэг ёс Африкийн зарим омгуудад байдаг ажээ.

Монголчуудын үсийг Халимагууд халимаг болгожээ

Ардын хувьсгал ялсны дараа Монголд “соёлын үрийг тарихаар” ирсэн оросууд дотор халимаг үндэстнүүд цөөнгүй байжээ. Тэд гаргууд сайн үсчингүүд байсан бөгөөд эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүсийн үсийг жижиглэн тайрч, засдаг байснаас тайрмал засалтыг “халимаг” хэмээн нэрлэх болсон байна. Соёлын хувьсгалаас өмнө Монголчууд эр эмгүй урт гэзэгтэй, уламжлалт зан заншилтай холбоотойгоор үсэндээ мэс хүргэхийг цээрлэдэг байсан юм. Харин Монгол дахь соёлын хувьсгалыг гардан гүйцэтгэсэн орос сургагчид энэхүү цээрлэх ёсыг халж орчин үеийн хөгжил рүү хөтөлсөн гэдэг. Гэхдээ тэдний зарим нь хэт хувьсгалжин, үндэсний уламжлалт соёлыг уландаа гишгиж, хувь хүний эрхэнд халдан хүчээр үсийг засаж, хусаж байсан баримтууд түүхэнд үлджээ. Юутай ч үс засалтын нэг хэлбэр болох “халимаг” гэх үгний гарал нь үс зассан эзэн болох Халимагчуудтай холбоотой нь хэл шинжлэлийн сонин баримт юм.

Чингис хаан маань орос Кузнецов, герман Шмидт, англи Смит, араб Хаддад, испани Фернандес нартай амьдаа

Чингис хаан маань орос Кузнецов, герман Шмидт, англи Смит, араб Хаддад, испани Фернандес нартай амьдаа юм байна. Үүнийг сонсоод та бүхэн хачирхаж буй за. Хэл шинжлэлийн залуу доктор М.Саруул-Эрдэнийн “Сонирхолтой монгол хэл” номыг гүйлгэжээ суусан чинь харин ийм юм гараадахдлаа. Тэгээд л хов хүргэж байгаа нь энэ. Учрыг олж хужрыг тунгааваас:

“Дэлхийн олон хэлэнд хэлбэрээрээ бус утгаараа амьдаа болох нэр олон бий. Монголд Дархан нэртэй хүн байдаг. Тэгвэл оросын Кузнецов, германы Шмидт, английн Смит, арабын Хаддад, испаний Фернандес, унгарын Ковач, португалийн Феррейро хэмээх түгээмэл нэрс бүгд дархан гэдэг утгатай. Тэр ч байтугай их эзэн Чингис хааны маань жинхэнэ нэр ч Дархан гэдэг утгатай билээ. Тэмүүжин гэдэг нь одоогийнхоор бол Төмөрчин гэсэн үгийн хувирал юм. Эртний Монгол, Түрэг хэлэнд Төмрийг тэмур гэдэг байж. Үүн дээр мэргэжлийн нэр бүтээх -чин дагавар залгавал Тэмурчин гэсэн нэр бүтнэ. Тэмур язгуурын –р авиа гээгдсэнээр эгшгийн араас орох дүрмийг даган -чин нь жин болж Тэмүжин болсон байна” гэжээ.

Дашрамд хэлэхэд нэр судлаач Ж.Сэржээгийн арваад жилийн өмнө тооцоолсноор манайд 7600 орчим Наранцэцэг байгаагийн 350-аад нь Баатарын овогтой ажээ. Түүнээс хойш хэдэн Баатар охиндоо Наранцэцэг нэр өгсөн бол? Жинхэнэ овгоо сэргээснээр энэ байдал гайгүй болох болов уу. Аягүй бол энэ 350-ын 200 гаруй нь Боржигон овогт болчихсон ч байж мэднэ. Солонгосын нийт хүн амын 80-аад хувь нь Ким, Ли, Пак овогтой байдаг шиг юм болох вий дээ

Хөх Монголын нийслэл Улаанбаатарын тухайд цухасхан...

Загалмайтны шашны зүрх болсон Генуя хотоос Ромын пап ламын захидлыг өвөртөлсөн хоёр гэлэн Азийн гүн дайд дахь татарууд гэж нэрлэгдсэн Монголчуудын төрөлх нутаг тийш хөлгийн жолоо залжээ. Эзэнт гүрний зарлиг тушаал гуравхан хоногийн хугацаанд өртөө өртөө дамжин салхи мэт довтолгон гүрний өнцөг булан бүрт хүрдэг байсан хоёр тивийг дамнан тогтсон хэдэн мянган бээр уртаас урт замаар хоёр жил гаруй зовж зүдэн байж сая нэг Төв Азийн тэгш өндөрлөгт хүрчээ. Тэднийг энэ нүүдэлчдийн өвөрмөц ахуй байдал, зан заншил, нэн хүчирхэг байдал зэрэг нь үнэхээр алмайруулж байлаа. Бүдүүлэг гэж тооцогдож байсан энэ нүүдэлчид маш олон талаараа тухайн үеийн өрнөдийнхний гайхшралыг төрүүлж байсан юм. Цэргийн зохион байгуулалт, байлдах ур чадвар, тэсвэр хатуужил, төрийн тогтолцоо, өртөө улаа, худалдаа наймааны аюулгүй найдвартай зам, бас бусад бүх шашныг ижил тэгш эрхтэй хэмээн зарлан тунхагласан байдал Европчуудын хувьд цоо шинэ зүйл байлаа. Чухам тэр л үед Европчууд тэрс буруу номтон гэж мянга мянган хүнийг хотын төв талбайдаа шашны шүүхээр оруулж цаазалж, амьдаар нь шатааж байсан билээ. Ийм нөхцөл байдал улс хийгээд шашны оршин тогтнох боломж гэж үздэг байсныг бодож үзэхэд Монголчуудын эл байдал папын элчcийг үнэхээр цочин гайхахад хүргэсэн нь дамжиггүй юм. Монголчуудын эзэлсэн нутагт Монголын хүчирхгийг хүлээн зөвшөөрсөн олон шашин олон үндэстний эв нэгдэл бүхий Монголын Пактори буюу Монголын энх гэдэг ойлголт хэдийнэ буй болсон байлаа. Нүүдэлчид бусдын адил хэзээ ч суурьших шинжгүй, хуучны нүүдэл ахуйгаа түшсэн хэв заншилтай байлаа. Гэвч чухам энэ үеэс л бүх монголын хувьд хотжин суурьших анхны үйл явц хэдийн эхэлчихээд байсан юм....Дэлхийн чихийг дэлдийлгэсэн Хаан хотыг Хубилай Бээжинд цогцлоож байсан бол Дундад азийн Хүлэгүгийн улс мавритани уран барилгын гайхамшигт дурсгал болсон хотуудыг босгож, Бат хаан цоо шинэ ур хийц бүхий Сарай хотыг Оросын өмнөд нутагт өрнө дорны урчуудаар бүтээлгэж байлаа. Эзэнт гүрний хамаг тансаг, хүчирхгийн бэлгэдэл болсон Их Хар хорум хотыг Өгөөдэй хаан хорин жилийн дараа байгуулсан юм. Түүний дараа дараагийн хаад энэ үйлсийг үргэлжлүүлэн ертөнцийн бүхий л хүний харааг булаам баян тансаг, гайхамшигт хотыг нүүдэлчдийн эх нутгийн голт зүрхэнд асаасан юм. Үүнээс жаахан хожим боловч чухам л энэ нүүдэлчин Монголчуудын угсааны хаан Энэтхэгийн Агра хотод ертөнцийн долоон гайхамшгийн нэг Таж Махалын сүмийг хайртай хатандаа зориулан үнэнч хайр дурлалын бэлгэдэл болгон цогцлоон бүтээж байлаа. Суурин соёл иргэншилд төдийлөн таашаалтай ханддаггүй Монголчууд аажмаар суурин соёл иргэншлийн амин зүрх болсон хот байгуулалтад аажим боловч ихээхэн далайцтайгаар татагдах болсон юм. Папын захидлыг өвөртөлсөн Карпино, Жувейни гэх хоёр гэлэн Төв Азийн нутаг дэвсгэрийн дөнгөж зах руу орж явтал нэгэн гайхалтай зүйлтэй таарчээ. Тэдний өмнөөс уудам хөндий дүүрэн бүхэл бүтэн хот нүүж явлаа. Нүдэндээ итгэмгүй. Мянга мянган үхэр тэргэн дээр ачаалсан жижиг том үй олон нүүдэлчид. Хот бүхэлдээ аянчдын нүдний өмнө нүүдэллэн айсуй гэнэ. Энэ бол өрнөдийхний хувьд хэзээ ч харж байгаагүй цоо шинэ зүйл байсан юм. Харин нүүдэлчдийн хувьд энгийн л нэг амьдралын хэвшил. Тэдний хувьд хот гэдэг зонхилогч ноёд жанжнаа тойрон хүрээлсэн албат иргэдийн их нүүдэл. Ийм явдаг хот жилдээ хоёроос гурван удаа байнга нутаг сэлгэн нүүдэллэнэ. Аянчид нүүдэлчдийн энэ байдлыг тэмдэглэлдээ бичиж үлдээсэн нь бидний хувьд эртний нүүдэл хотын чухал судлагдахуун мэдээлэл болсон юм. Монголчуудын суурьшил эхэн үедээ ийм л байдалтай байж. Яваандаа улс гүрэн хүчирхэгжихийн хэрээр тодорхой тогтоосон нэг газраас удирдан залах шаардлага гарч суурьшиж эхэлжээ. Эхэндээ энэ үзэгдлийг олон монгол ноёд таалсангүй. Урьдын адил явдаг хотдоо тааваар суугаад өвсний соргог, усны тунгалгийг эрэлхийлэн нүүдэллэхийг илүүд үзэж байсан. Гэвч дэлхийн талыг атгасан монголчууд хүссэн ч хүсээгүй ч суурьшин амьдрахаас өөр аргагүйд хүрсэн билээ. Төв азийн тэгш өндөрлөгт эзэнт гүрнээ байгуулж хүчирхэгжиж явсан Хүннү, Уйгар, Кидан, Түрэг угсаатан өөр өөрийн хот балгадыг байгуулан суурьшихыг хичээж байсан ч чухамдаа Их Монгол улсын үед л энэ нь биеллээ олсон гэхэд хилсдүүлэг болохгүй. Энэ л үед Монголчууд ертөнцийн найман зовхис дөрвөн зүгт гайхамшигт хот балгадыг бариулж, өөрийн нутагтаа их хааны дөрвөн хатан болон их хааны өвөл зуны басхүү нийслэл хотоо байгуулж Хар Хорум гэж нэрлэсэн юм. Монголчуудын хамгийн далайцтай хот байгуулалт энэ цаг үед үлэмж хүчирхэгжсэн. Өнөөгийн малталтаар Хар хорум хот тухайн үедээ асар том байсан бөгөөд хот байгуулалт төлөвлөлт нь тэр үеийн хамгийн дэвшилтэт арга хэлбэрийг сонгож байсныг нотолдог юм. Цэвэр бохир усны шугам, хотын доторх цэцэрлэгжилт, дүүргүүд нь хэчнээн нарийн зохион байгуулалттай болохыг одоо ч илрүүлсээр байгаа. Бидний үед харамсалтай нь үлдэж хоцроогүй ч тухайн үедээ дэлхийн нийслэл хот гэдэг алдар нэрийг хүртэхүйц эрхтэй баян тансаг хот байжээ. Хубилай хааны байгуулсан Хаан хот буюу өнөөгийн Бээжин хотын эртний байгууламж судлаачдын сэтгэлийг ихээхэн хөдөлгөдгийн адил Хар хорум ч гэсэн тийм хот байжээ. Олон удаагийн дайн тулаан, харийн довтолгооноос болж балгас болсон хэдий ч энэ хот бол монголчуудын хот байгуулан суурьшиж ирсний хамгийн гайхалтай дурсгал билээ. ...Их Монгол улс задран бутарч зүг бүрийн Монголчуудын цөөнх хэсэг нь Төв азийн тэгш өндөрлөгтөө эргэн ирж байлаа. Гэвч тэд гар амар хөл хөсөр жаргасангүй. Төр засгийн эрх мэдлийн төлөөх тэмцэл улам ч гаарч, зон олон хөлд нь нэрвэгдэж байлаа. Түүхэнд энэ үеийг бага хаадын үе гэж гуниглан бичдэг. “Одтой тэнгэр орчиж олон улс байлдаж...” гэх нууц товчооны тэмдэглэл жинхэнэ биеллээ олж байсан юм. Хэдийгээр Их Монголын нэр сүр, хүчирхэг байдлыг дахин буй болгох гэсэн олон удаагийн оролдлого гарч байсан ч үр дүнд хүрэхгүй байлаа. Монголчууд Батмөнх даян хааны үед хоромхон зуурт ч гэсэн эв нэгдлээ хадгалж чадсан боловч түүний дараагаас бутарч дахин сэхэл авсангүй. Цаг үе ээдрээтэй хэцүү бэрх байлаа. Өмнө зүгээс манжууд Монголын тусгаар байдлыг эвдэхийг санаархаж эхлэв. Монголчууд шашны доор нэгдэх гэсэн оролдлого хийхийг хичээлээ. Чухам энэ л үед Түшээт хан Чахундорж өөрийн таван настай хөвгүүн Занабазарыг Монголын анхдугаар Богдод Монгол уулын өвөр, Бага Монгол уулын арын Ширээ цагаан нуурын хөвөөнд өргөмжлөв. Ингээд Автай сайн ханы авчирсан Чингис хааны асаасан анхны голомтыг галтай зултай нь хамт авчирч тусгайлан зассан тахилгын гэрт байрлуулав. Ингэж монгол түмний гал голомт Ширээ цагаан нуурт бадамлав. Шар бөсийн орд гэж түүхнээ алдаршсан энэ орд ийнхүү Монгол түмний гал голомт ариун газар хэмээн нэрлэгдсэн билээ. Өнөөгийн Монгол улсын их нийслэл хотын үүх түүх ийнхүү Чингис хааны асааж, Өэлүн эхийн үлээн хөгжөөсөн ариун галаас бадамлан гурван зуун 368-дахь жилтэйгээ золгон байна. Зургаан жаран илүү насалж буй нийслэл хот маань энэ зуур олон арван удаа нүүдэллэсний эцэст өнөөгийн Хан уулын ар хормой, хатан тунамал Туулаараа эмжээрлүүлэн оршин тогтносон билээ. Салхины эх нь дээр, усны тунгалаг нь дээр, уулсын нөмөр нь, ургамлын шимтэй нь дээр хэмээн шинжсэн Хүн чулууны энэ хөндий язгуурын нүүдэлчдийн хэзээний амин сүнс болсон нутаг байлаа. Хүрэл зэвсгийн үеэс энд нүүдэлчид нутаглаж утаат тулгандаа аргил саргил галаа асаан эргэл боргил цайгаа чанан, сүү идээнийхээ дээжийг өргөн барьдаг байж. Дотооддоо эв нэгдэлгүйн улмаас хамаг улсаа хагацаасан Түрэгийн мэргэн Тоньюк жанжин гомдол ухаарлынхаа үгийг энэ нутгийн хад асган дээр сийлэн үлдээсэн байна. Чингисийн өмнөх үеийн хамгийн хүчирхэг хаан Хэрэйдийн Тоорил ван чухамдаа энэ л Туулын хар шугуйд их улсынхаа хот балгадыг босгож байжээ. Манжийн цэрэгт ялагдсан Галданбошигт хаан чухам л Хан уулын битүү ширэнгэ ой модонд амь нас юугаа даатган гансарч явсан нь эдүгээ монгол хүн бүрийн сэтгэл зүрхэнд уяатай бий. Харийн түрэмгийлэгчдээс эх нутгаа чөлөөлж яруу алдраа дуурьсгасан Сүх жанжны цэргийн их уухайг энэ буурал газар шороо мартаагүй. Буурал түүхийн нугачаа болгонд Монгол түмнийхээ гомдол гуниг, өөдлөн дэвшихийн дуу цуурайг хадгалсан Хан уул, Хатан Туул минь ирээдүйн Монгол түмний бахархал, хөгжил дэвшлийг ширхэг чулуу, дусал ус, сэвэлзэх салхиныхаа эрчлээнд сийлэн үлдээх биз ээ. Монгол түмний заяа буян өндөр байж монгол төрийн сүлд их хааны асааж, хатан эхийн үлээн хөгжөөсөн гал мэт үргэлж өөдрөг байж монгол түмний их нийслэл Улаанбаатар минь хөгжин дэвжих болтугай.

БЯМБА, НЯМД ТӨРӨГСӨД СОНГУУЛЬД ЯЛААСАЙ...

Сонгуульд нэр дэвшигч ням гаригт төрсөн бол та түүнийг сонгоход их алдахгүй. Учир нь ням гаригт төрөгсөд олон нийтэд баяр баясгалан авчрах чадвартай, бүтээлч, гэгээлэг хүмүүс байдаг. Харин бямбад төрсөн хүн хатуу зарчимч, ах захаа мэддэг, уламжлалыг баримталдаг бөгөөд улсын хөрөнгөнд гар дүрэхээс хамгийн их болгоомжилдог хүмүүс байна. Тэд хуулийнхан буюу эдийн засагчид, цэргийнхэн байх нь элбэг. Пүрэвт төрсөн хүмүүс идвэл ч идсэн шиг иддэг, хийвэл ч хийсэн шиг хийх далайцтай сэтгэлгээний эзэд байдаг. Баасанд төрөгсдийг бусдаас илүү ганган хээнцэр байдлаар нь таних бололцоотой. Тэд тав тухыг эрхэмлэдэг хүмүүс юм. Хүсвэл бусдад ч тухтай амьдрах нөхцлийг бүрдүүлж чадна. Мягтар гаригт төрсөн хүний од энэ жил гийж буй, сонгогдох магадлал өндөртэй ч тэд хувиа бодох, түрэмгийлэх занг түлхүү гаргах хандлагатай. Даваад төрсөн хүмүүс илүү хүнлэг, зөөлөн, олны төлөө буян үйлдэх сэтгэлтэй, тийм ч зорилготой хорвоод ирсэн улс байдаг. Лхагвад төрсөн хүмүүс хийхээсээ илүү ярих магадлалтай. Тэдний сайн тал нь хуучин үзэл бодолтойгоо улиг болтол зууралдаггүй...

Зурхай судлалд 20 орчим жилийн амьдралаа зориулж, “Зүүдээ тайлцгаая”, Тасалгааны цэцэгсийн найрсал”, “Хүний далд шинжүүд”, “Эрдэс чулуулгийн ертөнцийн нууц шидүүд”, Хүмүүн ургамлын хаант улсад”, “Тасалгааны ургамлын нууцууд” зэрэг сонирхолтой ном зохиол туурвисан Елена Мазовагийн “Төрсөн өдрийн төөрөг” хэмээх номонд ийн бичжээ. Уг номыг сэтгүүлч, яруу найрагч Б.Одгэрэл монгол хэлнээ хөрвүүлснээ саяхан хэвлүүлсэн байна. Төрсөн өдөртөө тохиосон гаригаар өөрийн ирээдүйг мэдэж болох, өөрийн ажил хэргийг яаж төлөвлөснөөр дээд зэргийн ашигтай ажиллах, таны хүүхэд хэн болж өсөх хийгээд тэднийг хэрхэн хүмүүжүүлэх нь зохистой тухай, таны гэр бүлийн аз жаргалтай байх нөхцөл боломж, хань нөхрөө хэрхэн ойлгох тухай олон асуултынхаа хариуг эл эл номоос олж болох юм. Мөн энэхүү ном нь гаргийн долоон өдрийн таны амьдралд нөлөөлдөг нөлөөллийн энгийн бөгөөд гайхалтай тогтолцооны тухай танд хэлж өгөх болно. Тэрчлэн та “Төрсөн өдрийн төөрөг”-ийг уншсанаар өөрийн болон ойр дотныхон, найз нөхдийнхөө ирээдүйг зөгнөн хэлж чадахаас гадна тэдэндээ төрсөн өдрөөр нь өгөх төгс бэлэг болж чадах юм. Зурхай бол мэргэ төлөг бус ши нжлэх ухаан гэдэг нь нэгэнт батлагдсан зүйл учраас та эргэлзэлгүйгээр номоо уншаад ирэх өдрүүдээрээ баталж болох билээ.

Нийтийн тээврээр зорчигсод болон сурагчдад зориулж бяцхан наргиантай байдлаар гаргасан долоо хоногийн прогнозыг та бүхэнд сонирхуулъя. Лхагва гаригт зорчигчид автобус унаанд “туулйачлахад” хялбар байдаг. Кондукторын зүгээс ч өршөөлтэй хандана. Харин бямба гаригт тэр талаар санахын ч хэрэггүй. Мягмарт кондукторын зүгээс ширүүн дайралтад өртөж мэднэ. Ням гаригт төрсөн хүмүүс харилцан найрсаг байж аливаа хүндрэлийг инээдэм наргиа байдлаар өнгөрүүлж чадна. Даваад хүмүүс бие биедээ энэрэнгүй зөөлөн хандана. Баасанд суудал олж суусан нэгэн бусдад тавьж өгөх талаар бодохыг ч хүсэхгүй. Зогсож яваа хүмүүс суухыг маш их хүснэ. Пүрэвт ялихгүй маргааныг цагдаагаар ч шийдүүлж мэднэ шүү. Бямбад сурагчид хичээлээ давтаад нэг суувал босохоо мэдэхгүй байх вий. Даваа, баасанд хичээл дээрээ ч цонхоор харж мөрөөдөлд умбах магадлалтай. Лхагвад анги даа мэдэмхийрэх, уралдаж гар өргөх хандлагатай. Эсвэл бүр хичээлдээ хоцрох, сэмхэн таслах ч хүсэл төрөх вий. Пүрэвт бүгдээрээ эрдэмтэд шиг царайлна. Нямд хичээл номыг жинхэнэ сони рхолтой бөгөөд хэрэгтэй зүйл гэж гэнэт ухаарна.

МУЛДАШЕВТАЙ ХИЙСЭН ЯРИЛЦЛАГА

Энерги гэдэг үг дөнгөж саяхныг хүртэл зөвхөн физикийн шинжлэх ухаанд л хэрэглэгддэг байлаа. Гэтэл өнөөдөр сайн муу энергитэй хүн гээд л амтай бүхэн ярьж бичиж, эл үг бидний амьдралыг тодорхойлогч чухал хэрэглэгдэхүүн болжээ. Нам засгийн шийдвэрээр энэ үгийг хэрэглэхээр тунхагласан бол ингэж өргөн хэрэглээ болтлоо нэлээн юм туулах байсан биз. Зөвхөн энэ жишээнээс л харахад та бид ухамсраар бус “өгөгдлөөр” амьдраад байгаа юм биш үү? За энэ ч яахав үндсэн сэдвээсээ халиад өөрийн үзлээ тунхаглаад уналаа. Хамгийн гол нь та бүхэндээ амласан нөгөө гайхал Мулдашевийн ярилцлагыг эвлүүлэн сийрүүлжээ суутал энэ мэт соньхон мэдрэмжүүд сэтгэлд төрөгдсөн хэрэг л дээ. Манай шинжлэх ухаан амьдралын зөвхөн гадна өнгө, өөрөөр хэлбэл хүний сайн сайхны төлөө, хэрэглээний төлөө улайрч тэр түвшинд л хөгжсөний үрээр хүн гэдэг амьтан өөрийгөө танихаа больтлоо “гоёж” амжсан ч дотоод сэтгэлийнхээ агуу их хүч чадлаас амсах нь бүү хэл өнгийж ч амжаагүйн харгайгаар “ганган 00” болчихоод байна. Иймээс дэлхий ертөнцөөрөө хүний дотоод мөн чанарыг сонирхох дэвшилтэт хандлага нэгэнт цаг үеийнхээ шаардлагаар ч гэх үү бий боллоо. Эрдэмтэд дорныг сонирхож эхэллээ. Дорнын гүн ухаан, буддизм бол шинжлэх ухаан бус шинжилчихсэн ухаан гэдгийг бид саяхнаас л мэдэрч байгаа. Монголчууд дорнын улсын хувьд их мэдлэгийн цөм дунд төлжсөн хэрсүү ухаант ард түмэн билээ. Эртний энэ мэдлэг мартагдаж шинжлэх ухаан рүү буцаж алхдагийн даваан дээр шинжлэх ухаан “шинжилчихсэн ухаан” рүү эргэж байгаад баярланам. За ингээд олныг үл нуршин Мулдашевтай хөөрөлдсөнөө толилуулъя. Тэгэхдээ бас нэг хүлцэл өчих зүйл байнаа. Өмнөх бичлэгтэй утга агуулга давхцаж буй олон зүйл байгааг хүлцэнэ үү.

-Мулдашевийн баг Монголыг зорих болсон шалтгаан маш сонин байна. Юу таныг нааш нь хөтлөв өө?

-Эхлээд би танд энэ глобусыг үзүүлье. Би голчоор нь хадаас хатгасан байгаа биз дээ? Энэ хадаасны наад бөөр нь Номхон далайн Пасхи арал, харин цаад тал нь Монгол Алтайд таарч байна. Энэ сонирхолтой биш гэж үү? Пасхи арал дээрх олон зуун тоннын жинтэй цул чулуун баримлуудыг тэртээ “бүдүүлэг” үед хүн төрөлхтөн өөрсдийн гараар бүтээж чадсан гэдэгт би үнэндээ эргэлздэг. Яг үнэндээ бол итгэдэггүй. Энэ аварга хүн чулуун хөшөөнүүд миний судалгаанд онцгой байр суурь эзэлдгийг та бүхэн мэднэ. Бүх судалгаа шинжилгээ маань яван явсаар доод тив буюу Шамбалын орон гэгч зүйлд тулж ирээд байна. Би энэ “газрыг” олох их эрэл хайгуулд хөтлөгдсөөр өнөөдөр энд /Монголд/ ирчихээд сууж байгаа нь энэ.

-Миний бодоход Доод тив ч бай, Шамбалын орон ч бай тэр газарт бодол сэтгэлийн /сэтгэлгээний биш шүү/ хүчээр, магадгүй бясалгалаар дамжин хүрэх юм шиг санагдах юм?

-Яг үнэн. Энэ бол мэдээж бодитоор оршин буй хот тосгон биш. Бясалгал бол тэнд биднийг хүргэх хөсөг байх л даа. Хүн төрөлхтөний мэдлэг өнөөдөр үнэхээр балчир байна.

-Тэгэхдээ домог үлгэр зэрэг аман зохиолуудад эдгээр нь бодитоор дурдагдсаар л ирсэн. Үлгэр үнэн болох цаг ирж байгаа юм биш үү?

-Үлгэр бол зохиол биш эртний мэдлэгийг өнөө бидний үед тээж ирсэн маш үнэт мэдээллийн аман хэлбэр гэж би ойлгодог. Тэр тусмаа дорнын ард түмэн үлгэрээ хүртэл урлагийн түвшинд хүргэж, утга санаагаа нарийн нягт боодол, давхар давхар сонин содон сэрэхүйгээр нууцалж чадсан нь гайхмаар. Нэг талаасаа урлагийн цэвэр сонгодог бүтээл, нөгөө талаасаа мэдлэгийн ариун цогц гэмээр юмуу даа. Монголын үлгэр домгийг сүүлийн үед би бас нэлээд сонирхож байгаа. Монгол бол эртний мэдлэгтэй ард түмэн гэдгийг би хүлээн зөвшөөрнөө.

-Шамбалын орныг Монголоос хайх болсон нь бас л нэг шалтгаантай байгаа даа?

-Би Пасхид хийсэн судалгааныхаа дараа шууд Монгол Алтайд ирсэн. Дэлхийн нэг бөөрөөс нөгөө бөөрөнд шууд шилжин судалгаагаа хийж байна. Учир нь Пасхи арал дээр цоорхой таваг шиг олон хар нүхнүүд байдаг. Ёроолгүй, эцэс төгсгөлгүй тийм нүхнүүд. Энэ газрын яг эсрэг талд юу байгаа бол гэх бодол нааш нь намайг авчирсан. Гэтэл энд намайг юу хүлээж байсан гэж санана. Таамаглаж төсөөлж байсан тэр зүйлээ Алтайгаас олоод маш их балмагдсан шүү. Энэ бол Доод тивийн судалгаанд үнэтэй хувь нэмэр оруулах онцгой зүйл байлаа. Монгол Алтайд миний эрж хайж байгаа тэр хар нүх байна. Тэдгээр нь зүгээр л нэг нүх биш биш Доод тивтэй холбогддог ариун дагшин газар юм.

-Та Шамбалыг оюун санааны зэрэгцээ ертөнц-мэдлэгийн цогцолбор, тэр харагддаггүй, бясалгалаар л дамжин хүрч болох тухайд санал нийлсэн шүү дээ. Тэгээд хар нүх хайгаад байгааг чинь юу гэж ойлгох вэ? Миний хувьд таны яриад байгаа хар нүх гэдэг чинь бас л нөгөө бодит, нэг үгээр хэлбэл шатаар уруудаад л орчих байшин барилгархуу санагдаад байх юм?

- Энэ бол бодит зүйл өөрөөр хэлбэл таны яриад байгаа хаалга гэвэл бас андуу ташаа болох биз ээ. Тэгэхдээ магадгүй энэ нь Доод тивтэй холбогдох хаалга ч байж болох талтай. Дэлхийн хаанаас ч Доод тив буюу Шамбалтай холбогдож болох ч цөөхөн ариун газар байдаг. Тэдгээр нь хүний оюун санааны хүчийг төвлөрүүлж, биежүүлж байдаг. Даяанчид, их бясалгагчид яагаад уулын агуй сэлтийг сонгодог вэ гэдгийг бодъё л доо. За яахав, тайван газар, олны хөлөөс хол гэх байдлаар ойлгож болох ч үнэндээ байгалийн “амин цэг” гэж бас байдаг байх л даа. Тэрийг тэр их билэгт хүмүүс мэдэрдэг биз. Үүнийг одоогоор дэлгэрэнгүй тайлбарлахад эрт байна аа. Энэ тухайд миний үзэл хандлага их өөр. Юутай ч танай эндээс хайснаа олсон. Иймэрхүү ариун газарт өндөр мэдрэгчтэй дижитал аппаратад дүрс нь гардаг Нүдэн хүн буюу энергин биетүүд “амьдардаг”. Энэ бол оюун ухааны асар өндөр чадамжтай, хүний бодол сэтгэхүйд нөлөөлж ч чаддаг амьд амьтан.

-Ийм “амьтдыг” өмнө нь хаанаас олж байсан бэ? Тэднийг яагаад заавал амьд гэж үзээд байгаа юм бэ? Химичид, физикчид үүнийг хамгийн энгийнээр тайлбарлачихаж чадна шүү дээ?

-Пасхид энэ амьтан байсан. Бас цөөн хэдэн ариун газарт тааралдаж байсан. Гэхдээ ийм олноор нь үзэж байсангүй. /дижитал аппаратаар авсан үй олон дүрснүүд үзүүллээ/. Тэд маш хурдан байрлалаа солин хөдөлдөг болох нь зурагнаас харагдаж байна. Тэр биетүүд ухаалаг, ариун газрын хамгаалагчид. Бид одоогоор түүнийг бүрэн таньж мэдээгүй байгаа учраас их болгоомжтой хандаж байгаа. Энергин биетүүдийг судлахад дөрвөн давхар бөмбөлгөн хэлбэртэйгээс гадна дундаа буюу биеийнхээ төв хэсэгт чагт маягийн зүйлтэй. Энэ нь хас тэмдгийг санагдуулж байна. Хас тэмдгийг утга учрыг Монголчууд сайн мэднэ. Гитлер Шамбалыг хайж байсан, бас хас тэмдгийг бэлгэ тэмдгээ болгосон. Гэхдээ тэр хас тэмдгийг буруу харуулж хэрэглэснээр бүх үйл ажиллагаа нь буруу зүгт чиглэгдэж буруудсан.

-Та Доод тив гэж нэрлээд байгаа тэр зүйлээ тодруулж хэлнэ үү. Монголчууд Доод тив гэгчийг үлгэр домогтоо олонтаа өгүүлдэг ч энэ нь Шамбалын /Бурханы ариун газар, диваажин/ орон биш харин ч бүр эсрэгээрээ буюу Там гэх ойлголттой ойр төсөөлөгддөг.

-Доод тив гэж нэрлэх нь хэр зохимжтойг би мэдэхгүй байна. Гэхдээ энэ бол там биш харин бурхадын орон гэж ойлгох нь илүү зохимжтой байх. Судалгаа маань бүрэн дүгнэлтэд хүрчихээгүй байгаа болохоор энэ тухайд одоохондоо хувийн төсөөллөөсөө хуваалцахад эрт байна. Би бас дашрамд хэлэхэд хиргисүүр хэмээх эртний байгууламжуудыг давхар судалж эхэлсэн. Зарим хиргисүүр хүний гараар бүтээсэн гэхэд эргэлзмээр асар их чулуун овоолготой байх бөгөөд дор нь юу ч байхгүй байх тохиолдол олон. Энэ нь магадгүй Доод тивтэй холбогдох, үүд хаалганых нь тэмдэглэгээ ч байж болох юм. Хиргисүүрийн чулууд нь хүний цуглуулсан овоолго биш харин дороос нь түлхэж гаргасан зүйл ч байж болох талтай. Орос Алтайд байсан Улаан хааны албат хэмээх шувуун хүний сүг зураг энд Монгол Алтайд бидний олж илрүүлсэн тэрхүү шүтлэгт агуйн хананд биднийг угтсан нь бас л гайхширмаар сонин хэрэг шүү. Үүнийг бид Доод тивээс гарч ирсэн амьтан гэж үздэг. Бид нэгэн мэдээллийн дагуу орос /Горный/ Алтайд бас судалгаа хийсэн юм. Тэндээс мөн л эцэс төгсгөлгүй гүн цооног олдсон. Дотор талыг нь пааландсан юм шиг тэгшхэн тийм нүх байсан. Би дэлхийн 50 оронд судалгаа хийсэн. Миний ирж буй 51 дэх орон-Монгол улсад ийм сонирхолтой “бэлэг” намайг хүлээж авсанд их бэлгэшээж байна даа.Тэрээр өөрийг нь угтан авч Монголд /Ховдод/ байх бүхий л хугацаанд нь түшиг болсон Монголын психотроникийн хүрээлэнгийнхэнд талархлаа илэрхийлээд Монгол нутагт байдаг байгалийн сонин содон байгууламжууд, Дорноговийн шүтлэгт уул ус, тэндэхийн Шамбал нэрт газарт судалгаа хийхийг маш их хүсэж байгаагаа хэлсэн. Мөн ирнэ гэж амлсан. Судалгааны аяллын төлөвлөгөөгөө өмнөх жилд нь гаргачихдаг учраас энэ жилдээ хараахан амжихгүй, гэхдээ ойрын жилүүдэд заавал Монголд дахин хөл тавих хэрэгтэй гэдгээ догдлон ярьж байсан юм.

ДООД ТИВИЙН ҮҮДИЙГ МОНГОЛООС ОЛСОН УУ?

Доод тив хэмээх шашны ойлголтыг шинжлэх ухаанаар батлахыг зорьж байгаа Оросын эрдэмтэн Эрнст Мулдашев Монгол Алтайд хийсэн судалгааныхаа төгсгөлд маш сони рхолтой дүгнэлт гаргасан юм. Түүний үзэж байгаагаар Доод тив буюу Шамбалын орон нь хүн төрөлхтөний генийн санг хадгалж байгаа зэрэгцээ ертөнц юм байна. Хүн мичнээс үүссэн гэх шинжлэх ухааны тулгуур үзлийг няцааж байгаа энэ эрдэмтний “Хүн мичнээс үүсээгүй”, “Бурхадын хотын эрэлд” хэмээх судалгааны бүтээлүүд нь цувралаар хэвлэгдэж дэлхий нийтэд шуугиан тарьж байгаа билээ. Мулдашевийн баг 2006 оны 8-р сарын 28-наас 9-р сарын 2-ныг хүртэл Монгол Алтайд судалгаа шинжилгээ хийгээд нийслэлд хөл тавилгүй Ховд аймгаас буцсан юм. Тэднийг Монголд байх хугацаанд нь зорьж очин уулзах бололцоо олдсонд миний бие ихэд баяртай байдаг. Мулдашевийн зохиол бүтээлүүдийг монгол хэлнээ хөрвүүлэн уншигч олны хүртээл болгосон Монголын психотроникийн хүрээлэнгийн эрхэм нөхөдтэй хамт Ховд аймгийг зорьсон минь дорх нийтлэлийг бичих боломжийг олгосон билээ. Ингээд тухайн үед бичиж тэмдэглэж авснаа сийрүүлэн эрхэм блогчиддоо хүргэсү.

Мулдашев Номхон далайн Пасхи аралд хийсэн судалгааныхаа дараа Монголд шууд хүрэлцэн ирсэн гэдгээ хэлээд Пасхи арал нь дэлхийн нөгөө бөөрөн дээр Монгол Алтайн яг эсрэг талд оршин буйг тэмдэглэсэн глобусыг надад харуулсан юм. Хүний гараар бүтээгдсэн эсэхэд нь эргэлзэн дэлхий дахинаараа маргасаар байдаг олон зуун тоннын жинтэй цул чулуун хүмүүс “оршин суудаг” эл арал дээр цоорхой таваг шиг олон хар нүхнүүд байдаг юм байна. Тиймээс Мулдашеийн багийнхан дэлхийн нөгөө бөөрөнд Пасхи аралын яг эсрэг талд нь оршин буй газарт тийм хар нүх бий эсэхийг хайхаар иржээ. Хачирхалтай нь хайсан мөнөөх зүйлээ Монгол Алтайн нэгэн агуйгаас илрүүлсэн гэдгээ тэд догдлон ярьж байлаа. Тэд уг газрынхаа нэрийг мэдээлэхийг хүсээгүй бөгөөд үүнийгээ мухар сүсэгт ухвар мөчид хүмүүсийн буруу үйл ажиллагаанаас тэрхүү ариун газар сэвтэх вий гэсэн болгоомжлолтой холбон тайлбарласан юм. Нутгийнхны ярьж байгаагаар уг газар нь Ховд аймгийн Манхан сумын нутаг дахь Гурван цэнхэрийн агуй байж магадгүй байна. Агуйн хананаас өрөмдөж гаргасан мэт үзүүргүй хар нүх олжээ. Мөн агуйн үүдэнд ёроолгүй гүн цооног байсныг илрүүлжээ. Энэ цооног саяхныг хүртэл байсан бөгөөд зах зээлийн нийгэмд шилжсэн 1990-ээд оны эхээр орон нутгийн захиргаа тус агуйг жуулчдад үзүүлэх зорилгоор сэргээж засах үед уулнаас нуринги унаж агуйн үүдний цооног нүхийг даржээ. Буруу харсан амтай энэ агуйн үүдэнд нар жаргах үед шувуу олноор ирдгээс 10 машин орчим сангасын хоригдлуудаар ачуулж цэвэрлэж байсан түүхтэй юм байна. Тэд агуйн хананы нарийн цооног нүхнээс гарч ирсэн гэх ээнергин биетүүдийн зургийг бидэнд үзүүлсэн нь ихээхэн сонирхол татсан юм. Тэр нь дэлхийн цөөхөн ариун газарт байдаг, зөвхөн өндөр мэдрэгчтэй тусгай аппаратаар л дүрсийг нь авч болдог хэмээн тэд ярьж байлаа. “Нүдэн хүн” хэмээн нэрлэж буй тэрхүү биет нь томоохон тавагны хэмжээтэйгээс эхлээд бүр цэг хүртэл олон янз байх бөгөөд гэрлэн толбоны зарим нь зурган дээр их тод гарчээ. Эдгээр нь маш хурдан байрлалаа солин хөдөлдөг болох нь ч мөн зурагнаас харагдаж байв. Үүнийг тэд хүн төрөлхтөний генийн санг хадгалан байгаа зэрэгцээ ертөнцөөс гарч ирж буй энергин биет хэмээн тайлбарлаж байсан бөгөөд тэдгээр нь сэтгэн бодох асар өндөр чадвартай төдийгүй хүний зөв, буруу бодол санааг шүүж шууд хариу үйлдэл үзүүлдэг хэмээн нотолж байлаа. Мөн агуйд тэдний танил “Шувуун хүн”-ий зураг байсан нь эл газар яавч жирийн биш хэмээх бодлыг нь бүр бататгажээ. Далайн гахайтай төстэй урт шөмбөгөр хошуутай, далавчны оронд гар маягийн зүйлтэй, сарьсан хөлтэй, Шувуун хүн хэмээн нэрлэж буй эл дүрс нь Доод тивээс гарч ирсэн амьтан бөгөөд Пасхи арал дээрх хар нүхний дэргэд мөн зураг нь байжээ. Мөн нэг газар ёроолгүй хар нүх байна гэсэн мэдээллийн адгуу Горный Алтайд тэдний багийг очиход яг иймэрхүү агуйд мөнөөх нүх байсан бөгөөд агуйн үүдэнд дээрх зураг бас л тааралдаж. Түүнийг нутгийнхан “Улаан хааны албат” хэмээн нэрлэж газар дор байдаг Галын хааны илч хэмээсэн нь ихээхэн сонирхол татсан төдийгүй Монголчууд ч галын бурханаа дээдэлж түүнийг амьтайд үзэн шүтдэг нь сонин хэмээн ярьж байв. Эрнст Рифгатович Мулдашев бол дэлхийд нэрд гарсан эрдэмтэн бөгөөд анагаах ухаанд хүний эд эсийг нөхөн сэргээх мэс заслыг үндэслэгч, нүд шилжүүлэн суулгах мэс заслыг дэлхийд анх удаа амжилттай хийсэн Оросын гавъяат эмч, анагаах ухааны доктор профессор хүн юм. Тэрээр үйлдвэрлэлд зохион нэвтрүүлсэн нүдний нөхөн суулгавар эд “Аллоплат”-ынхаа цаад учрыг одоо хүртэл гүйцэд мэддэггүй ч хүний амьгүй эд эсээс гарган авдаг энэ материал дахин амилж хүний бие цогцыг бүтээх байгалийн гүн нарийн механизтайг ойлгон, физикч, молекулын биологич зэрэг олон эрдэмтэнтэй хамтран ажиллахын сацуу шашин, эзотерик мэдлэгийн үндсийг ч бас судалдаг аж. Мулдашев Гималай, Түвд, Египетэд таван удаа шинжилгээний аян зохион явуулж нөхөн сэргээх мэс заслын асуудлуудыг гүнзгийрүүлэн судлах явцдаа гүн ухаан, түүхийн дуулиант олон нээлт гаргажээ. Үгүйсгэж эсрэгцүүлсэн утгатай миний олон асуултын хариуд тэр зөвхөн “Бидний оюун ухаан бол эртний мэдлэгийн дэргэд өчүүхэн зүйл юм” гэдгийг тодотгож, хүн бичнээс биш бич хүнээс үүссэн гэдгийг л би баттай хэлж чадах байна гэсэн юм. Мөн тэрээр хэлэхдээ, биднийг Түвдэд явах үед нэгэн лам буддизм бол шашин биш, энэ бол мэдлэгийн ариун цогцолбор гэж хэлсэн. Тэгэхээр мэдлэгийн энэ агуу цогцыг хадгалж ирсэн Монголын ард түмнийг асар их хүндэлж байна. Ойрын жилүүдэд танай оронд заавал ирж “их юм олно”. Энэ аялал маань дахин ирэхээс аргагүй том зүйлийн үүдийг аяндаа нээгээд өгчихлөө гэж байлаа...

Жич: Уг материалын үргэлжлэл болох зарим нэг тодруулга, Мулдашевтэй хийсэн ярилцлагыг блогтоо үргэлжлүүлэн тавих болно.

ТА МӨНГӨТЭЙ БОЛОХЫГ ХҮСЧ БАЙНА УУ...?

Бодо Шефферийн номоос таалагдсан хэсгүүдээ түүвэрлэн эрхэм блогчиддоо хүргэж байна

Бодо Шефер

Санхүүгийн эрх чөлөөнд хүрэх зам

1, Таны туйлын хүслэн юу вэ? Чи их удаан эрлээ. Одоо эрлээ орхиод олж сур

Хайнз Көрнер, Ёохаанес

 Мөнгө гэж бидний түүнд өгч буй үнэлэмжийн хэмжээгээр үнэ цэнэтэй байх бөгөөд, санхүүгийн асуудалд орсон тэр л үед дэндүү их утга учиртай болдог,

 Бидний үзэл бодол, зорилго хоёр нь хоорондоо тохирохгүй бол бид байрнаасаа хөдөлж чадахгүй,

 Өөдрөг үзэл юмсын давуу, сайн талыг харуулдаг бол өөртөө итгэх итгэл нь юмсын сүүдэртэй талыг ч даван туулах үнэмшлийг өгдөг.

 Өөрийн үнэ цэнийг мэдэх буюу өөртөө итгэх гэдэг нь өнгөрүүлсэн амьдралынхаа туршлагаас өөрийн хүч чадлыг мэдэрч, түүндээ тулгуурлаж чаддаг болохыг хэлнэ, Өөртөө итгэлтэй хүн юунд ч баригдаж сааталгүй, ямар ч эсэргүүцлийг дийлж гарахаа мэддэг, мөн түүнийгээ ч өөртөө олон удаа нотлон харуулсан байдаг.

 Таны сэтгэн бодох хэв маяг чинь таныг өнөөдөр ийм л хэмжээнд байлгаж байна, Ийм нэгэн хэвийн сэтгэлгээ нь таныг дуртай байхыг хүсдэг тэр газарт чинь хэзээ ч хүргэхгүй,

 Амжилт бол өөрийн авьяас, боломжийнхоо хязгаарт хүрч хамгийн шилдэг нь байхыг хэлнэ. Харин аз бол хэн болсон чинь таньд таалагдахыг хэлнэ,

 Санхүүгийн салбар дахь бэрхшээл нь амьдралын бусад бүх салбаруудад сүүдрээ тусгадаг, Таа өөрийгөө бүх л амьдралынхаа турш мөнгөний машин болгох уу, эсвэл өөрийн мөнгөний машинтай болох уу гэдгээ шийд,

 Өөрийн хамгийн дуртай хоббиг сонгон авч түүгээрээ мөнгө хий,

 Хэн бүхэл өдөржингөө ажиллана, түүнд мөнгө хийх цаг олдохгүй,

 Аль үзэл бодолдоо хөтлөгдөх эсэх талаар ухамсартай шийдвэр гаргасан тэр үед л өөрийнхөө амьдралыг хяналтандаа авч чадна.

 Та амьдралдаа юу ч хийлээ гэсэн үр дүн нь юуны түрүүнд таны мөрөөдөл, зорилго, үзэл бодол, стратеги дөрвөөс л хамаарах ба энэ дөрвийн зохицлыг бүрдүүлээгүй байхад ямар ч хатуу зарчмуудыг баримтлаад тус болохгүй,

2. Хариуцлага гэж юу вэ? Хэнд та бурууг тохно Түүнд эрх мэдлээ алдана,

Доктор Вэйн Дер

 Таньд тохиолдсон үйл явдал бүрт та хариуцлага хүлээх бус, зөвхөн тэр тохиолдолыг хэрхэн хүлээн авч, ямар хариу үйлдэл хийснийхээ төлөө л хариуцлага хүлээнэ, Хэнд буруугаа бусдад тохно, тэр түүнд эрх мэдлээ алддаг,

 Таны өчигдөр гаргасан шийдвэр өнөөдрийг тань тодорхойлно. Харин өнөөдөр гаргах шийдвэр чинь таны ирээдүйг тодорхойлно,

 Юу хүсэхээ бид шийдэх учраас хожим юутай байхаа ч мөн бид шийднэ.

 Бидэнд хяналтын хүрээгээ тэлэх 4 боломж байна.1. Тухлаг бүсээс гарч бай,2. Бэрхшээлийг боломж гэж хар, нөгөөтэйгүүр: “Энэ бэрхшээлд дахин орохгүй байхын тулд би ямар нөхцлийг бүрдүүлэх ёстой вэ?” гэж өөрөөсөө асуу.3. Өөртөө зөв асуулт тавьж сур.4. Хувийн ертөнцөө байнга тохируул, таны хяналтын хүрээ ч мөн адил тэлнэ.

 Нас ахих тусам хүн хийж чадахгүй бүхнийхээ хойноос харамсах болдог.

 Хариуцлагагүй амьдрах нь өөрийгөө хүчин мөхөсдсөн золгүй золиос болгон харуулдаг: Ингэснээр та үргэлж бусдын тоглоомыг бөмбөг болж, бусдын бичсэн ном, дүрмийн дагуу амьдрах болно.

 Хариуцлагыг зоригтой хүлээж ав. Хариуцлагыг хүлээж байгаа цагт бидний буруу сэтгэлийн хөдлөл, муу чанарууд хүчээ алддаг.

 Ирэх долоон жилд хичнээн мөнгө хуримтлуулах нь өөр хэний ч бус, гагцхүү таны хариуцлагаас л шалтгаална.

3. Сая гайхамшиг гэж үү? Ихэнх хүмүүс нэг жилд хийж чадах зүйлээ хэт үнэлдэг атлаа 10 жилд хийж чадах зүйлээ ямагт дутуу үнэлдэг

Жиим Роон.

Эрмэлзлийн хүч
 Сэтгэл хөдөлгөм өөрчлөлтүүд бүх таван түвшинд явагддаг. Үйлдэл, арга техник, хувийн зан чанарын хөгжил, ертөнцийг үзэх үзэл, өөрийн адилтгал.

 Та нэг бол боломж дотроос эрсдэлийг харж чадна, эсвэл эрсдэл дотроос боломжийг харж бас чадна. Саятан хүн саятай хүнээс илүү гайхамшгийг бүтээхэд бэлэн байдаг.

 Өөрийн үнэлэмж багатай хүмүүс ямар ч эрсдэлгүй байхад ч өрсдийгөө хамгаалсаар байдаг.

 Гайхамшгийг бүтээхийн тулд эрсдэл хүлээхэд бэлэн бай. Хэрэв та ямар нэгэн алхам хийхийн өмнө ямарч айдас төрөхгүй байгаа бол энэ нь таны хийхээр төлөвлөж байгаа алхам танд нэг размераар багадаж байгааг илтгэнэ.

 Азыг нарийн авч үзэх юм бол ихэнх тохиолдолд олон жил бэлтгэсэний үр дүнгээс өөр юу ч биш.

 Бид хир азтай байх нь бидний хариуцлагаас хамаарна. Бас амьдралдаа хир олон гайхамшгийг бүтээх нь мөн л бидний хариуцлагаас хамаарна.

4. Хүмүүс яагаад чинээлэг болдоггүй вэ? Алдахгүйн тулд тоглох, хожихын тулд тоглох Хоёрын хооронд том ялгаа бий.

 Том зорилтууд нь жижгээсээ хамаагүй бодиттой байдаг. Ямар ч бэрхшээл түүний үзэгдэх хүрээг халхалж үл чадна.

 Амжилттай яваа хүмүүс өөрийгөө “ Би ЁСТОЙ! ” төлөвт оруулах хэрэгтэй гэдгийг үргэлж ойлгодог. Тэд зорилгодоо хүрэхгүй л бол хэзээ ч аз жаргалтай болохгүй.

 Хэрэв та өөртөө хязгаар тавих юм бол тэр хязгаартаа тулах нь гарцаагүй.

 Та зөвхөн бүтэлгүйтэлийнхээ төдийгүй, мөн амжилтынхаа төлөө ч хариуцлага хүлээх ёстой. Хэрэв та оргил үр дүнгээ давтагдашгүй зүйл гэж өөртөө ятгах юм бол өөрийн үнэлэмж хийгээд боломжоо хорлон сүйтгэгч нь та өөрөө байх болно.

 Хэн өөрийгөө 110% дайчилна, түүнд ямарч шалтаг тавих шааардлагагүй бөгөөд тэрээр гарцаагүй амжилт олно.

 Таны авьяас чадварыг өөрийн туршлагаар ил гаргах сургагч танд хэрэгтэй.

 Өөрийн сул тал дээр түрүүлж төвлөрдөг хүн баялагийг бүтээж чадахгүй.

 Олонхи хүмүүс өөрийн сул талаа устгах гэж итгэл муутай оролдсоор, амьдралын дур хүслээ алдаж, баялагт хүрэх боломжоо үрэн таран хийдэг.

 Чинээлэг аж байдлын төлөө таны төлөх үнэ бол цаг юм. Гэвч энэ нь чинээлэг байдалд хүрсний дараа танд олдох цагтай харьцуулахад өчүүхэн зүйл. Чинээлэг байдал нь танд амьдралынхаа утга учрыг санаа зовох зүйлгүй, тайван бодож эрэгцүүлэх нөхцлийг бүрдүүлнэ.

5, Мөнгөний талаарх таны үнэн бодол юу вэ?Хүний одоогийн бодит байдал нь түүнийИтгэл үнэмшлийн тусгал юм. Энтони Робенс, Зарчим ба Хүч Чадал

 Ул суурьтай авч үзвэл таны өөртөө энэ зөв, энэ сайн гэж итгэсэн тэр л зүйлүүд өнөөдөр таных болсон.

 Чинээлэг байдалд суралцах хамгийн сайн урьдчилсан нөхцөл бол мөнгөтэй харьцах чөлөөтэй явдал юм.

 Ихэнх хүмүүсийн хувьд санхүүгийн хангалуун байдлыг сөрөг үр дагавартай холбон үзэх нь, санхүүгийн эрх чөлөөг эерэг үр дагавартай холбож үздэггтэй харьцуулахад илүү хүчтэй байдаг.

 Таны мөнгөтэй харьцах сэтгэлгээнд таны өссөн орчны санхүүгийн байдал нь өөрийн тань ажиглаж, сонсож дуулсан тэр бүх зүйлүүд шиг хүчтэй нөлөөлсөн.

 Хэрэв та өөрийн санхүүгийн байдлыг үр дүнтэй бүтэмжтэй өөрчлөхийг хүсч байгаа бол тохиромжгүй үзэл бодлуудаа өөрчлөх хэрэгтэй.

 Өөрийн итгэл үнэмшлийг мэдэхгүйгээр эсвэл өөрчлөхгүйгээр баян болохыг хүсэх нь салхины өөдөс нулимж байгаатай адилхан.

 Хүмүүсийн танд өгч байгаа зөвлөгөө нь танд зам заахын хажуугар бас хязгаар тогтоож байдаг.

 Зөвлөгөө нь ихэвчлэн тухайн зөвлөгөө өгөгчийн өөрийнх нь явцгүй байдлыг зөвтгөж, өнгөлөн далдалсан шинжтэй байдаг.

 Та хэрэгтэй зөвлөгөөгөө өөрийн эргэн тойрноос бус, харин өөрийн хаана байхыг хүсэж байгааа тэр газраасаа л эр.

 Таны үнэхээр хүсч байгаа зүйлүүдийг олж авахад тустай итгэл үнэмшлүүдийг хөгжүүлэх нь маш чухал.

 Ямар ч итгэл үнэмшлийг 30 минутанд өөрчилж чадна.

 Бидний хэн нь ч урьд нь өөрийн үзэл бодол, хандлагыг өөрчлөж байсан. Тэр үед санаамсаргүй, эсвэл бодлогогүй болж өнгөрсөн зүйлүүд л таны итгэл үнэмшлийг төлөвшүүлж байсан бол өнөөдөр хүссэн итгэл үнэмшлийг ухамсартайгаар зориуд суулгаж болно.

 Таны итгэл үнэмшилд тавигдах шийдвэрлэх үндсэн шалгуур бол: “ Энэ нь таны зорилгодоо хүрэх замд хир тустай вэ? ” гэсэн асуулт юм.

 Санхүүгийн зорилгодоо хүрэхэд танд дараах 3 итгэл үнэмшил хэрэгтэй:1, Юмс өөрчлөгдөх ёстой.2, Би өөрчлөгдөх ёстой3, Би юмсыг өөрчилж чадна. Ямар нэг зүйлийг “ Би ЁСТОЙ! ” гэж хийхэд хөшүүрэг хэрэгтэй. Хөшүүрэг гэдэг нь хэрэв та ямар нэг зүйлийг хийхгүй бол том зовлонг мэдэрч эсвэл түүнийг хийснээр маш их баяр хөөр олж авах нөхцлийг хэлнэ. Хөшүүргийг дараах аргаар зохиомлоор үүсгэж болно.Та зорилгодоо хүрэхгүй тохиолдлыг зовлонтой холбож, зорилгодоо хүрэх тохиолдлыг баяр баясгалантай холбож үз.

 Томоохон үйл бүтээсэн хүмүүс, өөрсдийн агуу зорилгын өмнө зогсохдоо 90 хувьд нь яагаад, үлдсэн 10 хувьд нь яаж гэсэн асуултанд төвлөрдөг байжээ.

МОНГОЛООС ГАРАЛТАЙ МОРИН ӨРТӨӨ-ШУУДАН

1. МОРИН ӨРТӨӨ, ЯВГАН ЭЛЧ АЛЬ АЛЬ НЬ БАЙЖЭЭ
Түүхийн ном судар,баримт сэлтийг шүүрдэх юм бол Монголчууд бидний өвөг дээдэс өнөөгийн шуудангийн эх үүсвэрийг тавьжээ гэдэгт та итгэх болно.Эртний нүүдэлчин Монголчуудын харилцаа холбооны гол хэрэглүүр нь морьт элч,галын дохио,дарцаг зэрэг байжээ. Хүннүгийн үед Оуто ван буюу өртөө ноён хэмээх албан тушаал байсан төдийгүй Хүннүгийн вангууд эзэн хаандаа яаралтай бичиг мэдээллүүдийг уургын улаа хэрэглэн буухиа элчээр явуулж байсан тухай түүхэн баримт бий. Энэ бол манай тооллоос өмнөх хэрэг шүү дээ.Бүр хожуу манай эриний 4-р зууны үед Тоба улсад Фучжучтень буюу өртөөчин хэмээх албан тушаалыг хэрэглэж байв. Мөн манай эриний 523 онд Жужаны хаан Анахуань өртөөний морь,хонь,үхэр туулгаж явсан тухай түүхэнд тэмдэглэсэн байдаг. Түүнээс хойно манай эриний 10-р зууны үед Кидан улсад хааны зарлигаар томилсон элчид унаа дайчлах зар бичиг,пайз буюу гэрэгэ олгон зам зуураа өртөө улаа хэрэглүүлдэг байжээ. Үүнээс үзэхэд эртний Монголын өртөө дэлхийн шуудангийн түүхэнд анхны өртөөчилсөн шуудан байсан бөгөөд орчин цагийн харилцаа холбооны үүсэл байсан гэж хэлж болно. 1228-1240 оны хооронд Монголын эзэнт гүрний хаан ширээнд суусан Өгөдэйн үед мэдээлэгч,захирагч нарыг бий болгон өртөө байгуулсан нь харилцаа холбооны уургын улааг халсан томоохон дэвшил байсан юм. Өгөдэй хаан анх 37 суурь өртөө байгуулж,мянгат бүрээс суурь тутамд улаач,унааны морь,шүүсний хонь,саалийн гүү,хөллөх үхэр тэрэг зэргийг тогтоосон хэмжээгээр гаргах үүрэг ноогдуулж байжээ. Улмаар Өгөдэй хааны зарлигаар Цагаадайн улс,Батын улс тус тусдаа салбар өртөөдийг залгуулан байгуулснаар өргөн уудам нутагтай эзэнт гүрнийг нэгтгэн захирах гэсэн Монголын хаадын бодлогод морин өртөө-шуудан ихээхэн үүрэг гүйцэтгэсэн юм. Хэдийгээр тэр үеийн морин өртөө-шуудангийн зохион байгуулалт ёс журам бүдүүлэг хэлбэртэй байсан ч тухайн эзэнт улсын байдалд сайтар зохицсон харилцаа холбооны хэрэглүүр байв. Хувилай хааны дэргэд 17 жил алба хашсан Италийн жуулчин Марко Поло Монголын эзэнт гүрний шуудан харилцаа сайтар хөгжсөнийг тэмдэглэж байжээ. Сонирхуулахад орчин үеийн түргэвчилсэн шууданд хэрэглэдэг тусгай таних тэмдэг,замын салаа чиглэлийг заадаг арга хэлбэр тэр үед үүсч бий болсон байна. Тухайлбал морин өртөө шуудангаар явуулах зүйлийн ачааны хүнд 70 жин буюу 42 килограмм,урт нь 13 ямх,өргөн нь 7 ямх,өндөр нь 6 ямх /1 ямх нь 3,2 см/ байхаар овор хэмжээ тогтоогдсон байв.Мөн яаралтай шуудангийн гадна талд жигүүр агуулан явуулахаас гадна “Нис нис” гэсэн үг бичих,шувууны өд,морин туурай зурж тэмдэг томьёо хэрэглэдэг байв. Шуудан дээр нийслэл хотоос муж бүр лүү чиглэсэн замыг зурж хаа хүрэхийг нь заасан байх тул төөрөх саатах явдал огт гардаггүй байжээ. Хувилай хааны үед бүх өртөөний морь 2 бум гаруй,өртөөний өргөө нийлээд нэг түм гаруйд хүрч байсан мэдээ бий.Мориор нэвтрэн өнгөрөх боломжгүй бартаатай газруудад явган өртөө гарган өөр хоорондоо ойрхон байх суурин бүрт явган элч алба гүйцэтгэж байв.Их хаан тэрхүү явган элч нарынхаа ачаар арван дөрвөн өдөрчийн газар явж ирэх мэдээг нэг хоногийн дотор авдаг байсан байна. Бидний сайн мэдэх Иранд сууж байсан Монголын их хаан Аргунаас Францын хаан гоо Филиппэд явуулж байсан бичиг тэр үеийн аль ч улсад байгаагүй хурдаар хүрсэн жигүүрт захиа болж байсан юм. Монголын эзэнт гүрэн зэдарч феодалын бутрал эхэлсэн үе буюу Манжийн эзлэн түрэмгийлэх бодлого эрчимжсэн 150 гаруй жилийн хугацаанд Монголын морин өртөө эгэл ардын хөрөнгө хүчинд тулгуурласан нүсэр хүнд алба болон хувирч ард түмэнд дарамт учруулж байжээ. Манжийн Энх-Амгалан хаан 1692 онд Хятадын цагаан хэрэмнээс эхлэн Монголын газар нутагт таван замын өртөө байгуулах зарлиг буулган хятад сайд,Монгол түшмэдийг томилжээ.Мэдээж энэ нь Монголын өргөн уудам нутагт Манжийн цэрэг,буухиа элч,бичиг харилцан нэвтрэх зорилгоор байгуулагдсан харгис шинжтэй цэргийн буухиа,суман салбар өртөөд байв. Богд хаант Монгол улсын үед Их хүрээний Түмт өртөө байгуулагдан уг өртөөг Түшээт хан аймгийнхан голлон хийж байсан ба Улаангом,Вангийн хүрээ,Заяын хүрээ,Санбэйсийн хүрээ,Жанжин Чойр,Эрдэнэ зуу,Сэцэн хааны хүрээ,Сайншанд,Замын-Үүд чиглэлд улсын чанартай албыг залгуулдаг гол замууд гарч салбарласан өртөөд бий болжээ. Тэр үед өртөө,удаа,шуудангийн хэрэг нь Монгол улсын дотоод яамны эрхлэх ажилд багтаж байсан байна. Монголчууд 1899 оноос 25 жилийн турш орос,хятад маркийг хэрэглэж байсан гэдэг.

2. МОРИН ТЭРГЭЭР ШУУДАН СОЛИЛЦСОН НЬ
Ардын хувьсгал ялсны дөнгөж дараахан 1921 оны 7-р сарын 19-нд Ардын засгийн газрын 6-р хурлын тогтоолоор Монгол улсын Шуудан бичиг,цахилгаан мэдээний ерөнхий хороог байгуулжээ.Удалгүй 1921 оны 11-р сарын 09-өөс Алтанбулаг Нийслэл хүрээний хооронд 360 километр газарт долоо хоногт 2 шуудан тогтмол явуулж эхэлсэн бөгөөд Хүрээний шуудангийн байгууллага нь хотын доторхи бичиг захидлыг ялган хүргэх,орон нутгийн шууданг бэлтгэх ажлыг хийдэг байв. 1924 онд хойд хөрштэй шуудан холбооны харилцаа тогтоох тухай гэрээ байгуулснаар товлосон өдрүүдэд Дээд Шивээнд морин тэргээр очиж шуудан солилцдог болжээ.Анхны шуудангийн марк гаргах тухай 1923 оны 11-р сарын 15-нд хуралдсан Ардын засгийн гишүүдийн хурлаар хэлэлцэж Нацагдорж,Мөнхбат угалзтай анхны монгол маркийг хэвлүүлэхээр болж 1924 оноос уг маркыг худалдаанд гаргажээ. Харин 1926 онд ил захидлын хуудас анх худалдаанд гарчээ. 1925 онд Монгол тээх нэвтрүүлэх газар байгуулагдсан нь шуудангийн үйлчилгээнд эргэлт гаргасан юм. 1947 онд Наушка-Улаанбаатар,1955 онд Улаанбаатар-Замын-Үүдийн хооронд төмөр зам ашиглан Орос,Хятад улстай шуудан солилцох боломж бүрдсэн байна.

ОЙ ТОГТООЛТОО ХӨГЖҮҮЛЭХИЙГ ХҮСЧ БАЙНА УУ?

...Маш их хэмжээний тоос үнэртсэн мөнгө аваад дааж ядан шуудан орж, тэндээс том дугтуйтай захиаг авч хайрцаганд хийх гэтэл орохгүй зовоолоо. Арай гэж хүчээр захиагаа хийчихээд гадаа гартал гудамжаар авто машин шиг том баахан үсний машинууд дүнгэнэлдэн явж байгаа харагдана. Өнөөдөр их ажил хийсэн болохоор өлсөөд талх авч идэхээр шийдлээ. Үсний машин шиг таксиг зогсоотол жолооч нь таны хичээлийн дэвтэр байв. Тэр дэвтэр таныг дэлгүүрийн үүдэнд буулгаад, та дотогшоо орох гэтэл шинэ талхны толгой эргэм үнэр ханхийж, хурдхан шиг талх автал гаран дээр чинь томроод ирэв. Талхаа идэх гэж байтал ном орж ирээд талхнаас чинь гуйж эхэлээ. Номонд талхнаасаа өгчихөөд дэлгүүрээс гартал гадаа салхилж хиртэй хувцаснууд чинь навч шиг хийсэн ирж нүүр нүдгүй балбана. Хуучин хувцаснуудаасаа зугтан цэцэрлэгт оров. Гэтэл хаалга нь онгойхгүй та цэцэрлэгийг тойрон гүйнэ. Гүйж байтал бялуунд тээглэн ойчиж хамаг хувцас чинь бялуу болчихлоо. Хувцасаа цэвэрлэх гэж нэг газар ортол гял цал болсон бэлэг дурсгалын дэлгүүр байсан бөгөөд үйлчилгээ сайн газар байсан болохоор таны хувцасыг цэвэрлэж өгчээ. Энэ бол ой тогтоолтын холбох арга бөгөөд мартамхай хүмүүст туслах зорилгоор сэтгэлзүйчдийн гаргасан хийсвэр дүрслэлийн нэгэн төрлийн хичээл юм. Дээрх утга учир муутай хийсвэр төсөөллийн зорилго нь ажил ихтэй мунгинуу нэгний даваа гаригт хийх ёстой ажлын дарааллыг цээжлүүлж буй хэлбэр юм. Энэ залуу хүн өнөөдөр банк орж мөнгө авах, шуудан орж захиа явуулах, үсээ засуулах, даалгавар хийх, дэлгүүр орж талх авах, найзаасаа ном авах, хувцасаа угаах, ахынхаа хүүхдийг ганц удаа цэцэрлэгээс авах, ангийнхаа хүүхдийн төрсөн өдөрт очих, төрсөн өдрийн бэлэг авах ёстой бөгөөд их ажлын дундуур үүнийгээ мартчихвий хэмээн сэтгэл нь зовжээ. Иймээс өглөө ажилдаа явах замдаа уг төсөөллийг бүтээсэн байна. Ой тогтоолтын иж бүрэн хичээлийг удирдан явуулдаг сургалтын төв Монголд саяхан байгуулагдлаа. Нийгмийн хөгжлийн хурд хүний сэтгэхүйн хөгжлөөс түрүүлэх шахаж буй энэ үед оюун санаа хэт олон зүйлд зэрэг тэмүүлж мартагнал гэгч зүйл орчин үеийн хүний яах аргагүй сул талын нэг болоод байна. Үүнийг шийдэх, өөрөөр хэлбэл өөрийг нь өөрт нь сануулах зорилгоор байгуулагдсан дээрх төвийн хичээлийг шимтэн сонирхогчид олширчээ. Хүн бүрийн цээжлэх ёстой мэдээллийн тоо олширсоор байгаа энэ үед тэр бүхнийг энэ бяцхан “бөндгөр”төө хэрхэн багтаах вэ? Хүмүүс дэлгүүрээс худалдан авах зүйлсийн жагсаалт, утасны дугаар гэх мэтийн тодорхой хэмжээний мэдээллийг заавал тогтоох шаардлагатай. Ингэхдээ ихэнх хүн тэмдэглэлийн дэвтэр эсвэл цаасан дээр бичдэг. Дараа нь нөгөө тэмдэглэлээ гаргаж харах, заримдаа олохгүй мунгинаж өөртөө бухимдах тохиолдлууд элбэг. Харин мнемотехникийг эзэмшвэл энэ явдал бүрмөсөн арилна. Цаасан дээр бичсэнээс толгойдоо бичих нь хамаагүй хурдан, хоромхон зуур санаж ашиглах нь цаг хэмнэж өөртөө сэтгэл хангалуун байхын үндэс болно. Ой тогтоолтоо байнга ашиглаж хурцлах нь оюун санаагаа эрүүл байлгах гол хөрс болдог. Оюун санаа эрүүл байвал бие эрүүл байх магадлал өндөр юм.
КЕОС АРЛЫН СИМОНИД
Грекийн Кеос арал дээр МЭӨ 556-468 онд Симонид хэмээн нэгэн яруу найрагч амьдарч байсан тухай түүхэнд тэмдэглэгдэн үлджээ. Тэр бол илтгэх урлагийн хичээлийг үндэслэсэн хүн юм. Нэг удаа Фессалигийн нэртэй язгууртан Скопас түүнээс өөрийнх нь тухай магтуу зохиож өгөхийг хүсэн шагнал амлаж найран дээрээ урьсан байна. Симонид ах дүү ихэр бурхад Кастор Поллукс хоёрын тухай бэлэн магтаал дээрээ Скопасын тухай нэмэлт оруулан уншсанд Скопас нарийлахаар шийдэж, ах дүү хоёр бурханаас үлдсэнийг нь аваарай гээд шагналынхаа хагасыг өгчээ. Хэсэг хугацааны дараа яруу найрагчийг гадаа хоёр залуу дуудаж байна гэхэд Симонид хэнийг ч олж харсангүй. Энэ зуур байшин нурж Скопас зочдынхоо хамт дарагдсан байна. Шарилууд танигдахын аргагүй болсон учраас хэн ч хамаатныхаа цогцосыг олж чадсангүй. Харин Симонид бүх зочны суудлыг цээжилчихсэн байсан тул шарилуудыг төрөл садангуудад нь зааж өгчээ. Ингэж Кастор, Поллукс хоёр магтаалын хөлсийг өгч, харин Симонид ой тогтоолтоо хөгжүүлэхийн тулд тодорхой газруудыг сонгон авч, тэндээ тогтоох гэж байгаа зүйлсийнхээ дүрсийг байрлуулан, санахдаа тэдгээрийг байрлуулсан газруудаасаа гаргаж авах хэрэгтэй юм байна гэдгийг ойлгожээ. Энэ нь ой тогтоолтын урлагийн үүсэл болж “мнемоник” буюу ой тогтоолт гэсэн грек үгээр нэрлэгджээ. Дээрх түүхийн талаар эрний Ромын уран итгэгч Цицерон “Уран илтгэгчийн тухай” гэдэг зохиолынхоо ой тогтоолт нь уран илтгэлийн бүрэлдхүүн хэсэг болох тухай өгүүлдэг хэсэгт бичсэн байдаг.